กู้คืนไฟล์ที่ลบโดยไม่ตั้งใจ: จากถังรีไซเคิลไปจนถึงเวอร์ชันก่อนหน้าและ Windows File Recovery

เมื่อคุณลบไฟล์สำคัญไปโดยไม่ตั้งใจ สิ่งที่สำคัญที่สุดคือ อย่าตกใจแล้วรีบไปทำอะไรมากมาย ไฟล์ที่ถูกลบส่วนใหญ่จะไม่หายไปทันที คุณยังมีโอกาสกู้คืนกลับมาได้จนกว่าข้อมูลใหม่จะเขียบทับพื้นที่นั้น ลองใช้วิธีที่ง่ายก่อน ไล่ตามลำดับ

สิ่งที่ควรทำก่อน

• อย่าบันทึกไฟล์ใหม่หรือติดตั้งโปรแกรม ลงในไดรฟ์ที่ไฟล์เคยอยู่ ถ้าพื้นที่ที่ถูกลบถูกเขียบทับ การกู้คืนจะยากขึ้นมาก
• ถ้าเพิ่งลบไปและ File Explorer ยังเปิดอยู่ ให้ลองกด Ctrl + Z (เลิกทำ) ก่อน

ขั้นตอนที่ 1: ตรวจสอบถังรีไซเคิล

• เปิดถังรีไซเคิลบนเดสก์ท็อป แล้วพิมพ์ชื่อไฟล์บางส่วนลงในกล่องค้นหาที่มุมขวาบน
• คลิกขวาที่ไฟล์แล้วเลือก Restore เพื่อคืนไฟล์กลับไปยังโฟลเดอร์เดิม
• ไฟล์ที่ลบด้วย Shift + Delete หรือที่ลบจากแฟลชไดรฟ์หรือโฟลเดอร์เครือข่ายจะไม่ผ่านถังรีไซเคิล กรณีนี้ให้ไปขั้นตอนถัดไป

ขั้นตอนที่ 2: ถังรีไซเคิลของ OneDrive และ "เวอร์ชันก่อนหน้า"

• ถ้าโฟลเดอร์เดสก์ท็อปหรือ Documents ของคุณซิงก์กับ OneDrive ให้เข้าสู่ระบบที่ onedrive.com แล้วตรวจสอบถังรีไซเคิลของบัญชีนั้น บัญชีส่วนบุคคลมักเก็บรายการไว้ประมาณ 30 วัน
• คลิกขวาที่โฟลเดอร์ที่เคยเก็บไฟล์ → Properties → แท็บ Previous Versions ถ้ามีรายการแสดงอยู่ ให้เลือกวันที่ก่อนหน้าการลบแล้วกู้คืน
• เวอร์ชันก่อนหน้าจะปรากฏเฉพาะเมื่อเปิดใช้งาน File History หรือจุดคืนค่า (restore point) ไว้ ถ้ารายการว่างเปล่า การเปิด File History ตอนนี้ (Control Panel → File History) จะช่วยได้ในครั้งถัดไป

ขั้นตอนที่ 3: Windows File Recovery (เครื่องมือฟรีจาก Microsoft)

• ติดตั้ง Windows File Recovery จาก Microsoft Store เป็นเครื่องมือแบบบรรทัดคำสั่ง
• เมื่อเปิดใช้งานจะเป็นการเปิดหน้าต่างผู้ดูแลระบบ รูปแบบพื้นฐานคือ winfr source-drive: destination-drive: /mode /n location
• ตัวอย่าง: กู้คืนไฟล์ที่ลบจากโฟลเดอร์ Documents บนไดรฟ์ C ไปยังไดรฟ์ D → winfr C: D: /regular /n \Users\YourName\Documents\
• ไดรฟ์ต้นทางและปลายทางต้องเป็นคนละไดรฟ์กัน การบันทึกลงไดรฟ์เดียวกันอาจเขียบทับข้อมูลที่ถูกลบ
• ใช้ /regular สำหรับไฟล์ที่เพิ่งถูกลบ และ /extensive สำหรับการลบนานแล้วหรือไดรฟ์ที่ถูกฟอร์แมต ถ้าต้องการค้นหาเฉพาะรูปภาพ ให้ระบุนามสกุลไฟล์ เช่น /n *.jpg

กรณีที่อาจไม่ได้ผล

• SSD จะล้างพื้นที่ที่ถูกลบอย่างรวดเร็ว (TRIM) ทำให้การกู้คืนยากขึ้นตามเวลา ยิ่งลองเร็วก็ยิ่งมีโอกาสสูง
• สำหรับข้อมูลที่สำคัญมากจริง ๆ เช่น ไฟล์งาน การใช้บริการกู้คืนข้อมูลระดับมืออาชีพจะปลอดภัยกว่าการพยายามทำเองต่อไป
• ทางแก้ที่ดีที่สุดคือการเตรียมพร้อม ถ้าเปิดใช้งาน File History หรือการสำรองข้อมูลบนคลาวด์ไว้ ครั้งถัดไปคุณจะกู้คืนไฟล์ได้ในไม่กี่คลิก

อ้างอิง: Microsoft Support – Windows File Recovery